Hunnie Overleven: 24 uur onderdompelen in het polderlandschap

Als hoogtepunt van een jaar Hunnie in de Wilnisse Bovenlanden werd afgelopen weekend, op de laatste dag van de zomer, de Veldwerkplek geopend door wethouder David Moolenburgh van Gemeente De Ronde Venen. De opdracht hiervoor staat in relatie tot de natuur-inrichtingsopgave voor De Bovenlanden: jarenlang een landschap met hoofdzakelijk agrarische functie, nu een natuurgebied in wording waar natuur en cultuur opnieuw moeten samenkomen. Met de Veldwerkplek geven ontwerpers Henriëtte Waal en Sophie Krier de mens een uitvalsbasis in het gebied waar de openheid en de kracht van het landschap te ervaren is.

Waal en Krier willen dat de bezoeker het landschap ondergaat en ervaart. Op de Veldwerkplek vindt men om deze reden geen tekstbordjes of afstandelijke verhandelingen. Wel zijn er ‘paspoorten’ gemaakt die toegang verschaffen tot kennis en mogelijkheden van het gebied en is er een netwerk opgebouwd van lokale gidsen die verhalen kunnen overdragen van mens op mens. In de zitting van de bovenlandbanken, onderdeel van het veldlokaal, zijn natuurideeën van bij Hunnie betrokken boeren, wetenschappers, historici, natuurliefhebbers en onderzoekers in spreektaal te lezen, zodat je ook als je de plek alleen bezoekt, een gesprek met de natuur aan kunt gaan.

Kopstuk van de Veldwerkplek is een fossiele veeneik die Hunnie speciaal voor de Veldwerkplek liet opgraven. Na onderzoek in het dendrologisch lab van Stichting Ring blijkt de eik te dateren uit het jaar 421 voor Christus. Dit stukje oernatuur is een verbinding met de wildernis, toen de mens nog leefde in “het woud zonder genade.” (in de woorden van veeneik liefhebber Peter van Golen).

De opening van de Veldwerkplek vormde tevens de aftrap van 24 uur Hunnie Overleven. Een 24 uur durend avontuur waarin een vergrootglas op het ogenschijnlijk saaie polderlandschap werd gelegd.

150 deelnemers ervoeren het gebied van binnenuit in avonturen als Vlieg Vissen, Vogelen, Gras Kijken, Polder Waden, Technisch Peddelen, Jagen, Klei Putten en Overleven. De speciaal ontworpen attributen: de Dubbelloops, het Klei Putten Servies, de Lakenvelder, de Gut Parka, de Huidboot en het Schiet Schilderij gemaakt met lokale wijsheid en expertise uit kunst en wetenschap, werden daarbij in gebruik genomen.

Sommige avonturen ontsloten traditionele gebruiken voor een nieuw publiek, terwijl avonturen als Overleven en Polder Waden nieuwe handelingen in de polder introduceerden. Op de vraag “wat bent u aan het doen?” van een plaatselijke bewoner die een tuinfeest gaf, aan de polderwaders was dan ook het antwoord van Hunnie: “Wij maken een wandeling door de wereld van de sloot.”

Na het streek-o-logisch diner van lokale chefkok David Hague staken Hunnie s’avonds de Kromme Mijdrecht over om te reflecteren op natuur, recreatie en mens. Locatie: een voor sloop bestemde kas (i.v.m. de natuuropgave maken de tuinders van Noorden momenteel plaats voor stille natuur).

“De natuur, dat zijn wij zelf. Ermee samenvallen is ons diepste verlangen”, stelde Artis professor Erik de Jong in de openingslezing. Natuur is het verloren paradijs waar wij door onze honger naar kennis uit verdreven zijn; die kennis heeft ons tot de huidige antroposcene (een wereld waarin de mens het volledig voor het zeggen heeft) gebracht. De paradox is dat wij vanuit de huidige digiwereld weer terug naar de natuur bewegen (next nature).

Aan welke vorm van natuur willen wij bijdragen, nu koeien en kassen uit het landschap verdwijnen? Met welke nieuwerwetse verhalen en acties boren we onze natuurverlangens weer aan? Jan Boelen (directeur en curator Z33) liet zien dat onze kijk op Exoten te kantelen is door er een (biologisch gezien destructieve) tentoonstelling aan te wijden. Phd Onderzoeker Clemens Driessen ging een stap verder en stelde het publiek voor het dilemma van de melkrobot en de oerkoe: willen we natuurlijke machines of culturele dieren?

In het tweede deel van de avond opende dagvoorzitter Andrea van Pol (Vroege Vogels) de discussie tussen de expert panel en het publiek. Wat verstaan we onder recreatie (is de term en onze invulling ervan aan vervanging toe)? Wat doet een pad in een landschap? Natuurboer Arie van Oosterom maakte duidelijk dat recreatie van hem mag, als het maar niet massaal wordt. Luuc Mur van de Historische Vereniging De Ronde Venen benadrukte het belang van weten om een landschap te leren lezen. Vliegvisser Kees de Vries pleitte ervoor om recreatie virtueel te bekijken: hoewel het ledenbestand van de HSV Visvereniging Wilnis jaarlijks toeneemt, is het daadwerkelijk aantal vissers in het gebied zeer sporadisch: blijkbaar is het idee om te kunnen gaan vissen, genoeg. Gespreksaanjagers in het publiek waaronder Marcel van Ool (Staatsbosbeheer) en Natuurdoeners benadrukten de één op één ervaring met de natuur: als je er iets in mag doen, is het veel leuker.

De volgende ochtend begon het programma al voor zonsopgang. Er werd gevogeld en gejaagd.
Lokale jager Eduard van Adrichem nam een groep de weilanden in om te ervaren hoe het is om op jacht te gaan. In regenkleding en gewapend met houten dummie en de nodige camouflage technieken leerden we opgaan in het weiland. Met een slok wiskey achter de kiezen zagen Hunnie de dag en de dieren ontwaken.

Terug bij de Veldwerkplek wachtte een stevig ontbijt van valfruit, kaas en worst, terwijl vliegbinder van wereldfaam Alain Barthelemy een workshop vlieg binden gaf met natuurlijke materialen als geitenstaart, konijnenhaar en wasbeerbont. In de verte kwamen de overlevers aangelopen. Onder leiding van filosoof en wildernisgids Arjen Damen trokken zij met een lege maag een nacht door de bovenlanden en overnachten ze in een geriefhoutbosje op zoek naar hun innerlijke landschap.Tot slot gaf Mark Maaier een Freestyle Canoe Demo die in de woorden van een van de deelnemers “van een erotische kwaliteit” was.

Moe en voldaan gingen Hunnie naar huis. Ze hadden het overleefd.

Quotes:
“Alles zo mooi bescheiden en ingehouden georganiseerd, dichtbij plek en landschap – heel geslaagd, rijk in alle eenvoud.” (Erik de Jong, Artis Professor)

“Bijzonder om zo’n intrinsiek en langdurig project met liefde en concentratie te zien samen komen. De afsluiting waarbij jullie door de mic fluisterden over technisch kanoën was van een haast erotische kwaliteit.“ (Marijke de Bie, Film + Design)

“Ik ben erg enthousiast over wat ik zaterdag zag bij Hunnie. Wat jullie met en in het gebied hebben gedaan. Waardoor je niet door de bril van ‘kennis’ naar een gebied kijkt, maar door een briel van ‘beleving’.” (Henk Groenewoud, Ministerie EZ, Directie Natuur en Biodiversiteit, Team Toekomst Natuur).

“Door de activiteiten te richten op wat lokaal interessant was, kwam de inhoud en de achterliggende gedachte van Hunnie goed aan bod. Het symposium toonde dan weer een theoretische, creatieve en filosofische kijk op de relatie tussen mens en natuur.” (Sandra Tatsakis)

Agenda:
Hunnie Veldwerkplek, dagelijks te bezoeken, toegang via zorgboerderij Amstelkade 61, Wilnis.
Hunnie Winterklaar op 2 November: officiële overdracht van de Veldwerkplek en gesprek over de verdere verduurzaming van het verzamelde Hunnie gedachtengoed.
Meer informatie op www.hunnie.nu.

Voetnoot:
Het project Hunnie is een antwoord op de bedrieglijk eenvoudige vraag:
Hoe ontsluit je dit gebied (De Bovenlanden) voor recreatie?
Met het project Hunnie onderzoeken ontwerpers Sophie Krier en Henriëtte Waal nieuwe vormen van natuurrecreatie en beheer in De Bovenlanden, provincie Utrecht. Krier en Waal richten zich op de rol van de mens in dit oer-Hollandse cultuurlandschap. Naast bewoners en leden van plaatselijke verenigingen die specifieke kennis over het gebied hebben, benaderen de ontwerpers ook potentiële liefhebbers uit de omliggende gemeenten en steden. Het woord Hunnie slaat dan ook terug op zij uit De Bovenlanden, en zij die het gebied nog gaan ontdekken.